Forléargas
Príomhchathair: Taillinn
Teanga oifigiúil/teangacha oifigiúla de chuid an Aontais Eorpaigh: Eastóinis
Ballstát den Aontas Eorpach: ón 1 Bealtaine 2004
Airgeadra: euro (€)
An limistéar Euro: ball ón 1 Eanáir 2011
Schengen: ball ón 21 Nollaig 2007
Figiúirí:
- Achar na tíre: 45,336 km2
- Daonra: 1 369 995
(Foinse: Eurostat - figiúirí 2025 maidir le hachar na tíre agus daonra)
Córas polaitiúil
Poblacht pharlaiminteach is ea an Eastóin. Is é an t-uachtarán a ainmníonn an príomh-aire, arb é an ceann rialtais, agus is í an Pharlaimint a fhormheasann an t-ainmniúchán sin. Is é an ceann rialtais atá i bhfeighil ar an gcumhacht feidhmiúcháin atá ag an rialtas. Is í an Pharlaimint nó an coláiste toghcháin a thoghann an t-uachtarán, arb é an ceann stáit, ar feadh tréimhse 5 bliana. Tá 101 theachta sa Pharlaimint agus toghtar iad gach ceithre bliana. Tá an tír roinnte ina 15 chontae agus ina 79 mbardas.
An trádáil agus an geilleagar
Tá OTI per capita na hEastóine, is é sin €30,500, faoi bhun mheán an Aontais (€38,100). Sin 0.2% d’OTI an Aontais san iomlán.
(Foinse: Eurostat - figiúirí 2023 maidir le OTI per capita agus OTI)
(Foinse: Eurostat - figiúirí 2024 maidir le heaspórtálacha agus iompórtálacha)
Parlaimint na hEorpa
Tá 7 n-ionadaí ón Eastóin i bParlaimint na hEorpa. Féach leat cé hiad na Feisirí sin de Pharlaimint na hEorpa agus lean gníomhaíochtaí oifig Pharlaimint na hEorpa san Eastóin.
Comhairle an Aontais Eorpaigh
Is i gComhairle an Aontais Eorpaigh a thagann airí náisiúnta le chéile go rialta le dlíthe an Aontais a ghlacadh agus a mbeartais a chomhordú. Freastalaíonn ionadaithe ó rialtas na hEastóine ar chruinnithe den Chomhairle atá dírithe ar réimse a bhfreagrachta roinnt uaireanta sa bhliain.
Uachtaránacht Chomhairle an Aontais Eorpaigh
Ní uachtarán buan amháin (amhail Uachtarán an Choimisiúin agus na Parlaiminte) atá ar Chomhairle an Aontais Eorpaigh. Ina ionad sin, is í an tír a bhfuil uachtaránacht na Comhairle faoina cúram a stiúrann an obair sin. Bíonn an ról sin ag gach Ballstát ar a sheal ar feadh 6 mhí.
Le linn na tréimhse 6 mhí sin, bíonn airí ó rialtas thír na huachtaránachta i bhfeighil ar chruinnithe na Comhairle sna réimsí beartais éagsúla, glacann siad páirt i leagan amach chláir na gcruinnithe sin, agus éascaíonn siad an caidreamh le hinstitiúidí eile an Aontais Eorpaigh.
Na tréimhsí a raibh an uachtaránacht faoi chúram na hEastóine lena linn:
Mí Iúil – Mí na Nollag 2017
An Coimisiún Eorpach
Is í Kaja Kallas an Coimisinéir Eorpach atá ainmnithe ag an Eastóin. Is í Ardionadaí an Aontais do Ghnóthaí Eachtracha agus don Bheartas Slándála agus is Leas-Uachtarán de chuid an Choimisiúin Eorpaigh í.
Tá oifig áitiúil ag an gCoimisiún i ngach Ballstát. ‘Ionadaíochtaí an Choimisiúin’ a thugtar ar na hoifigí sin. Tuilleadh eolais faoi ionadaíocht an Choimisiúin san Eastóin.
Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa
Tá 7 n-ionadaí ag an Eastóin ar Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa. Eagraíocht chomhairleach atá sa choiste sin ina bhfuil fostóirí, oibrithe agus grúpaí leasa eile. Faigheann na hinstitiúidí comhairle uaidh i dtaobh dlíthe atá beartaithe le go mbeidh tuiscint níos fearr acu ar an tionchar a bheadh ag na dlíthe sin ar dhálaí oibre agus sóisialta i dtíortha éagsúla.
Coiste Eorpach na Réigiún
Tá 7 n-ionadaí ag an Eastóin ar Choiste Eorpach na Réigiún, is é sin tionól an Aontais Eorpaigh d’ionadaithe réigiúnacha agus áitiúla. Faigheann na hinstitiúidí comhairle ón gcoiste sin i dtaobh dlíthe atá beartaithe le gur féidir an dearcadh atá ag gach réigiún faoi leith san Aontas Eorpach i dtaobh na ndlíthe sin a thuiscint agus a chur san áireamh.
Buanionadaíocht chuig an Aontas Eorpach
Bíonn an Eastóin i dteagmháil freisin le hinstitiúidí an Aontais Eorpaigh tríd an mbuanionadaíocht atá aici sa Bhruiséil. Sin ‘ambasáid na hEastóine chuig an Aontas Eorpach’ agus is é is príomhchúram di deimhin a dhéanamh de go mbíonn leasanna agus beartais na tíre á gcur chun cinn agus go dtugtar aird orthu a mhéid is féidir san Aontas.
Buiséid agus Maoiniú
Cén chaoi a mbaineann an Eastóin tairbhe as buiséad an Aontais?
Is é buiséad an Aontais an uirlis lena chinntiú gur fórsa daonlathach síochánta rathúil iomaíoch í an Eoraip. Baineann an tAontas úsáid as a bhuiséad chun a thosaíochtaí agus a thionscadail mhóra a mhaoiniú, rud nach bhféadfadh an chuid is mó de thíortha an Aontais a mhaoiniú ina n-aonar.
Is mó na buntáistí a bhaineann le ballraíocht san Aontas ná méid ranníocaíochtaí bhuiséad an Aontais, agus is iomaí sampla de sin atá ann. Baineann na Ballstáit uile tairbhe as bheith rannpháirteach sa Mhargadh Aonair, as cur chuige comhroinnte i leith na ndúshlán coiteann a bhaineann leis an imirce, leis an sceimhlitheoireacht agus leis an athrú aeráide, agus as gnóthachain nithiúla amhail bonneagar iompair níos fearr, seirbhísí poiblí nuachóirithe agus digitithe agus cóir leighis cheannródaíoch.
An méid atá le híoc ag gach tír san Aontas isteach i mbuiséad an Aontais, déantar é a ríomh ar bhealach cothrom. Íocann na tíortha sin a bhfuil geilleagair mhóra acu níos mó airgid isteach sa bhuiséad ná na tíortha sin a bhfuil geilleagair bheaga acu – agus an bealach eile thart.
Ní tabhairt agus glacadh atá i gceist le buiséad an Aontais; is éard atá i gceist leis rannchuidiú le chéile chun háit níos fearr a dhéanamh den Eoraip agus den domhan do chách.
Caiteachas bhuiséad an Aontais agus ioncam de réir tíre in aghaidh na bliana
Tionscadail san Eastóin a fuair maoiniú ón Aontas Eorpach
Cuidíonn an t-airgead i mbuiséad an Aontais le cláir agus tionscadail a mhaoiniú i dtíortha uile an Aontais, e.g. chun bóithre a thógáil, maoiniú a thabhairt do thaighdeoirí agus an comhshaol a chosaint.
Tuilleadh eolais faoin gcaoi a dtéann maoiniú ón Aontas chun tairbhe don Eastóin agus faoi chistí téarnaimh i do thír nó i do réigiún féin.