Skip to main content

Środki z budżetu UE przeznacza się głównie na inwestycje. Dlatego też UE przyjmuje długoterminowe plany wydatków na okres 5–7 lat. Są to tzw. wieloletnie ramy finansowe (WRF). Długoterminowy budżet określa długoterminowe priorytety i limity unijnych wydatków. Obecnie obowiązują WRF na lata 2021–2027.

Z budżetu UE finansuje się różnorodne działania, począwszy od rozwoju obszarów wiejskich i ochrony środowiska, a skończywszy na ochronie granic zewnętrznych i promowaniu praw człowieka. Wraz z instrumentem NextGenerationEU budżet UE pomaga gospodarkom krajów UE wyjść z kryzysu związanego z COVID-19. Ustalanie wielkości budżetu i sposobu jego rozdzielania należy do Komisji, Rady i Parlamentu. Jednak za zarządzanie budżetem odpowiada Komisja. Co roku Parlament Europejski ocenia wykonanie budżetu za poprzedni rok i decyduje, czy udzielić Komisji tzw. absolutorium (tj. czy zatwierdzić sposób wykonania budżetu przez Komisję) na podstawie zalecenia Rady.

Przygotowywanie projektu budżetu

Komisja, Rada i Parlament wspólnie podejmują decyzje w sprawie rocznego budżetu. Komisja przedstawia Radzie i Parlamentowi do rozważenia projekt budżetu. Rada i Parlament mogą wprowadzać do niego zmiany. Jeżeli Komisja, Rada i Parlament nie zgadzają się ze sobą, muszą wypracować kompromis.

W corocznym budżecie określa się kwoty uzgodnione zawczasu na podstawie wieloletnich ram finansowych. Dzięki temu UE może skutecznie planować wykorzystanie środków budżetowych z kilkuletnim wyprzedzeniem. 

Więcej informacji o unijnej procedurze budżetowej

Zarządzanie funduszami UE

W latach 2021–2027:

  • organy krajowe będą zarządzać około trzema czwartymi wydatków budżetowych wspólnie z Komisją Europejską (tzw. zarządzanie dzielone)
  • Komisja Europejska oraz jej agencje i delegatury będą zarządzać około 18 proc. budżetu UE (tzw. zarządzanie bezpośrednie)
  • inne organizacje międzynarodowe, agencje krajowe lub państwa spoza UE będą zarządzać 8 proc. budżetu UE (tzw. zarządzanie pośrednie)
  • w przypadku instrumentu NextGenerationEU 90 proc. środków zostanie przekazanych za pośrednictwem Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) wdrażanego w ramach zarządzania bezpośredniego (RRF jest instrumentem oferującym dotacje i pożyczki na wsparcie reform i inwestycji w krajach UE, o łącznej wartości 723,8 mld euro).

Ostateczna odpowiedzialność za wykonanie budżetu spoczywa na Komisji, która musi dopilnować, by każde wydane euro zostało zarejestrowane i rozliczone. W przypadku dokonania nienależnych płatności Komisja współpracuje z konkretnymi krajami UE w celu odzyskania pieniędzy. Informacje na temat środków zapewniających przejrzystość i ochronę UE można znaleźć tutaj

Na co wydawane są pieniądze?

Wydatki z budżetu UE można podzielić na siedem kategorii

Budżet UE na rok 2021: główne obszary

Obecnie największą część budżetu przeznacza się na wspieranie działań na rzecz budowania bardziej ekologicznej i odpornej Europy. Znaczną część środków budżetowych przeznacza się również na zapewnienie udanej transformacji cyfrowej, wzmocnienie polityki spójności (wspieranie uboższych regionów w UE) oraz wspieranie innowacji. Inne obszary wydatków obejmują zwalczanie nielegalnej migracji, poprawę zarządzania granicami i zwiększanie bezpieczeństwa.

MFF 2021-2027 expenditure